اوقات شرعی

 نمایی از موقعیت جغرافیای، فرهنگی و گردشگری شهرستان

شهرستان چایپاره (چایپارا) یکی از شهرستانهای شمالی استان آذربایجان غربی می‌باشد، و با مساحتی حدود ۹۴۰ کیلومتر مربع در شمال شهرستان خوی  می‌باشد، شهرستان چایپاره(چایپارا) از سمت شمال و شمال غربی با شهرستانهای پلدشت و شوط و از سمت غرب با شهرستان چالدران هم مرز است.

تاریخچه شهرستان چایپاره

شهرستان چایپاره(چایپارا) یکی از شهرستانهای شمالی استان آذربایجان غربی می‌باشد، و با مساحتی حدود ۹۴۰ کیلومتر مربع درشمال  شهرستان خوی  می‌باشد، شهرستان چایپاره(چایپارا) از سمت شمال و شمال غربی با شهرستانهای پلدشت و شوط و از سمت غرب با شهرستان چالدران هم مرز است. که حدودا ۲۸۰۰۰ نفر جمعیت شهری را در خود جای داده است و بر اساس تقسیمات کشوری شهرستان چایپاره(چایپارا) دارای دو بخش به نامهای مرکزی (دو دهستان چورس و قره ضیاءالدین) و حاجیلار (حاجیلار جنوبی و حاجیلار شمالی) است.

وضعیت توپوگرافی

وضعیت توپوگرافی شهرستان با دشت‌های مختلف وسیع و کوهستانی و کوهپایه ای می‌باشد، که وضعیت زمین‌های زیر کشت از نوع خاک‌های تحت پوشش رسی شنی شنی رسی رسی لومی بوده که در سطح شهرستان به مقدار ۲۰۴۰۰ هکتار بوده که ۸۳۰۰ هکتار آن آبی و ۱۲۱۰۰ هکتار آن دیمی می‌باشند که با تکمیل سد بزرگ و حیاتی آق چای حدود ۴۵۰۰ هکتار تبدیل به آبی از دشت قره ضیاء الدین را پوشش می‌دهد و مابقی به صورت دیم روستائی می‌باشند که آب استحصالی ان در حال ار منابع سطحی ۱۸۰۰ لیتر در ثانیه، از منابع زیر زمینی ۲۲۰۰ لیتر در ثانیه ( مجموعا در حال ۴۰۰۰ لیتر در ثانیه) می‌باشدکه عمده محصولات شامل غلات ،چغندر قند ، آفتابگردان ، کدوی آجیلی ، یونجه ، حبوبات ، توتون  می‌باشد که قبلا از نظر کشت و برداشت محصول توتون، یکی از مناظق ده گانه کشت توتون در کشور بوده است.

آب و هوا

اب و هوای این شهرستان در چهار فصل معتدل برای هر گونه کشاورزی و دامداری با استعداد بالقوه شهرستان را پذیرا است. میزان آبهای سطحی ورود به شهرستان قره ضیالدین(چایپاره) از رودخانه معروف آق چای  به طور متوسط سالانه ۲۱۲ میلیون متر مکعب بوده که ۱۲ میلیون متر مکعب از این مقدار فوق در جهت استفاده کشاورزان در طول سال در نهرها و بندها مورد استفاده قرار می‌گیرد و مابقی آن در حدود ۲۰۰ میلیون متر مکعب از منطقه بدون استفاده گذر می‌کرد  که با احداث سد آغ چای این آب در پشت سد ذخیره می شود و ضمنا در مواقع سیلابی بارندگی‌ها حدود ۹ مسیل { تاج خاتون ، یتیم آغلی ، علی آباد ، سلوکلو ، سالطه ، حمزیان ، دوه آغلی ، دره حراملو ، ایلانلی دوزی } زیر سد  و در بالا دست و جهت‌های مختلف شهر را فرا می‌گیرند که با تکمیل سد بزرگ و حیاتی آق چای مقدار فوق جزء ذخیرهٔ پشت سد اغ چای می‌باشد . به تعداد ۲۹ سد دهنه و بندهای موجود منظقه بصورت فصلی ، ۱۶ مورد به صورت دائمی، و ۱۳ مورد جهت تامین آب کشاورزی شهرستان را طلب می‌کند. این شهرستان دارای ۴ مورد آب بند بتنی { چورس ، قره مرادلو ، میرزا کندی،چیت خانه} می‌باشد آبهای زیر زمینی ،چاههای عمیق و نیمه عمیق در کشاورزی و شرب به تعداد ۲۲۰ حلقه، به تعداد ۴۸ حلقه عمیق و ۱۵۲ حلقه نیمه عمیق جهت استفاده در کشاورزی و ۱۷ حلقه در صنعت و تولیدی خدماتی ، ۷ حلقه آب شرب ، ۱۴ حلقه آب شرب شهری، روستائی و قنات ۳۴ رشته و  قنات ۲۴ رشته از دیگر موارد ابی در این شهرستان است.

 مناطق گردشگری شهرستان چایپاره

قلعه اوراتوئی بسطام:

قلعه مذکور متعلق به تمدن اوراتویی سده 800 ق . م واقع در غرب شهر قره ضیاءالدین به مسافت 7 کیلومتر از شهر قره ضیا ءالدین به مسافت 7 کیلومتر از شهر فاصله دارد . برابر سنگ نوشته‌ای که در بالای درب قلعه مخروجه دژ بسطام به طول 72 و به عرض 16 سانتی متر به خط میخی بدست آمده چگونگی احداث قلعه مذکور چنین توصیف شده است.« روسا پسر ارگشتی این معبد را برای خالدی خدا بر پا کرد به نیروی خدا روسا پسر ارگشتی سخن می‌گوید : این سرزمین خالی بود و چیزی در اینجا بر پا نشده بود و همانطوری که خدای به من فرمان داده است من در اینجا بنا ساختم و این جا را شهر روسا نامیدم روسا پسر ارگشتی می‌گوید هر کس که این نبشته را منهدم کند و به آن زیان رساند یا آن را بشکند خالدی خدای او را به وسیله خدای هوا و خدای آفتاب و خدایان دیگر بر خواهد انداخت و در زیر آفتاب نامی از خود نگاه نتواند داشت منم رو سا پسر ارگشتی شاه نیرومند شاه کشور ها سرور شهر توشیا . هر چند سنگ نوشته‌های دیگری از تمدن اوراتویی از منطقه بدست آمده اما از متن سنگ نوشته مذکور چنین بر می‌آید که روسا پسر ارگشتی قلعه بسطام را معبدی برای خالدی بنا کرده است که نام اولیه آن روزاهلنی بوده است ولی از آنجا که زیر بنای این شهر را روسا پسر ارگشتی گذارده است در منابع ارمنی این قلعه بنام شهر روسا معروف گردیده است که پروفسور هینتس هم برابر این اطلاعات شهر مزبور را روسا نامیده است .

علاوه بر موارد فوق در قلعه بسطام آثار مربوط به ارمنیان نیز موجود می‌باشد که در نظر عام آنها بنام اوراتویی معروف است ولی واقعیت چنین نیست زیرا در حفاریهای محوطه قلعه قرون وسطی در ارتفاعات قلعه بسطام سنگی با لبه‌های نامنظم به دست آمده که نقش صلیب ارمنی بر روی آن حک شده است . با انحلال و شکست اوراتوها از دولت های همسایه ، ارمنیان تازه وارد تمدن اوراتوی در منطقه شدند و در ول اقامت طولانی خود در منطقه آثار تاریخی چندی از خود بجا گذاشته اند که نمونه‌هایی از آن تا بحال باقی است که از جمله آنها یک قلعه و یک اطاق به نام بوزخانه در قسمت جنوبی شرقی روستای مذکور می‌باشد .قسمتی از روستای بسطام که چینه‌های قلعه اوراتوی بسطام مشاهده می‌شود . علاوه بر مناطق تاریخی فوق قسمت شمالی بسطام با مناظر زیبای طبیعی با جریان رودخانه آغ چای منظره بسیار دلربایی بوجود آورده است که در نهایت منتهی به پروژه سد آق چای می‌گردد.

قرمزی مسجد چورس :

در دوره صفویه شهر های مرزی ایران به دلیل حمله‌های مکرر نظامیان عثمانی ارزش و اعتبار خود را از دست دادند و از آنجا که شهر خوی نیز در منطقه مرزی دو کشور واقع بود ویران و مرکزیت آن به روستای چورس انتقال یافت .با رونق روستای چورس که امنیت و آبادی آن از زمان سلطان خان سوء باشی آغاز و تا دوره ایوب خان و پسرش مرتضی قلی خان بزرگ ادامه یافت و با انعقاد معاهده قصر شیرین ( ذهاب ) در سال 1049 ه ق ، با صلح نسبی که میان دو کشور ایجاد شد با رونق راههای تجاری قدیم ( جاده خوی ، طرابوزان شاخه‌ای از جاده ابریشم ) چورس از این رونق اقصادی بهره‌ها برده و بنا هایی در آن روستا ساخته شد که از بنا های زیبای آن دوره می‌توان به مسجد اقعی ( قرمزی مسجد ) چورس اشاره نمود . تارونیه ، بازرگان و جهانگرد مشهور فرانسوی در دوره صفویه با مشاهده چورس درباره عظمت آن می‌نویسد : ( از کوتیکار می‌رود به خلوت به کوجیا به دارکاون به سلیمان سرا این چهار مکان آخری عبارت است از 4 کاروانسرا که بالنسبه راحت از سلمان سرا می‌روند به کورس و بیگ آن که خراج گذار شاه ایران است و در قلعه‌ای کهنه در دو کیلومتری آن اقامت دارد و در آنجا باید برای هر مال التجاره 9 عباسی حق گمرگ ادا کرد و بعلاوه سوغات برای بیگ عبارت است از چند کله قند و جعبه‌های شیرینی و کوزه‌های مربا ، زیرا که تعارف نقدی خلاف احترام است و به شرافت بیگ بر می‌خورد در کورس شراب خوب یافت می‌شود و ازآنجا به دو هاقلی ( اوغلی ) .... 2 - 3 صلح قصر شیرین با دولت عثمانی آرامش نسبی در ایران برقرار کرد و کاروانهای تجاری از راه عثمانی نوید رونق اقتصادی را برای چورس داده و باعث عمران و آبادی منطقه گردید.

مشخصات مسجد مرتضی قلی خان معروف به ( قرمزی مسجد ) در روستای چورس :

مسجد بنایی است به طول و عرض 19 - 91 متر و با زیر بنایی به مساحت تقریبی 360 متر مربع دارای چهار ستون سنگی در داخل مسجد که طاقها و گنبد های مسجد بر روی این ستونها استوار است تماماً سنگی و به صورت هشت بعدی و در بالای ستونها چهار بعدی و بزرگتر می‌باشد ارتفاع هر ستون 2 متر و محیط ستونها در پایین 60/2 و در بالای ستون 33/3 متر می‌باشد ارتفاع سقف ازکف مسجد در محل قوس هر ستون و دیوار 4 متر و در وسط گنبد ها حدود 6 متر می‌باشد کنده کاری مختصری نیز که به ستونها شکل یک گل را می‌دهد دیده می‌شود طاق مقرنس مسجد از آجر پخته ساخته شده و دیوار های ضخیم آن از درون مسجد از سنگ به « قرمزی مسجد » ناشی از همین قرمز رنگ بودن تمام آجرها می‌باشد .

تکیه گاه حضرت ابوالفضل العباس :

مهمترین زیارتگاه منطقه چایپاره ، تکیه گاه حضرت ابو الفضل واقع در روستای حمزیان می‌باشد . در مورد تاریخچه این زیارتگاه نقل است : دو نفر مالک ملک فعلی این مکان بودند که در مورد چگونگی تقسیم آن با یکدیگر اختلاف پیدا کرده و به همین خاطر یکی از آن دو نفر سهم خود را وقف حضرت عباس می نماید ولی شریک دوم ، سهم خود را جدا نموده و شروع به به حصار کشی می‌کند در حین حصار کشی این شخص متوجه می‌شود سنگی که قبلاً در دیوار نهاده رها نموده و به محل اصلیش برگشته است این واقعه سه روز متوالی اتفاق می افتد که سرانجام این شخص از عمل سنگ متحیر گشته و سهم خود را وقف حضرت عباس می‌کند . در حال حاضر در این زیارتگاه تقدس یافته است.

پل دوقوز گوز ( نه دهنه روستای کسیان ) :

این پل مهمترین پل ارتباطی در محور جاده حمزیان بوده که این جاده منطقه چایپاره ، ماکو ، شوط و پلدشت را با شهرستان خوی و سایر شهرستانها در دوران پیشین بخصوص در زمان رضا شاه و اوایل دوره محمد رضا شاه پهلوی  وصل می‌کرد این پل در دوره رضا شاه توسط مهندسین خارجی به طول 50 متر و به ارتفاع 7 متر بر روی رودخانه آغ چای احداث و در اوایل دوره محمد رضا شاه توسط احمد خان بیات ماکو  مرمت گردید ولی با احداث جاده ترانزیتی ایران اروپا ، جاده حمزیان و به تبع آن پل مزبور ارزش و اهمیت خود را از دست داد ولی بخاطر سبک معماری خاص خویش به یکی از آثار تاریخی منطقه تبدیل گردید.

 

سخنرانی های مهم

فیلم‌ها و تصاویر منتخب